مرتضى مطهرى
711
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
گردش و حركت باشد و بتوانند اجناس را به فروش برسانند . پايين آوردن قيمت فروش ميزان سود را پايين مىآورد . پايين آمدن ميزان سود ناچار بر فشار بر كارگر بيشتر مىافزايد براى اينكه اگر به كارگر دستمزدى در يك حد معينى كه بالضروره بايد به او بدهند ندهند نمىتواند كار بكند ، همين طور كه مالك يك حيوان براى اينكه از حيوانش بار بكشد بايد به او يك مقدار آذوقه بدهد كه آن حيوان نيروى باربرى داشته باشد . ناچار كارفرما هم بايد به كارگر حداقل آن مقدارى كه بتواند كار را انجام بدهد بپردازد ؛ از مزدش كه نمىتواند كم بگذارد ، ناچار است كه از وقتش بيشتر بگيرد و بيشتر روى او فشار بياورد . و همينها سبب مىشود كه تضاد و تناقض ميان طبقهء كارگر و طبقهء سرمايهدار بيشتر بشود و منجر به انقلاب بشود . پيدايش كارتلها ولى يك پديدهء جديدى در دنيا به وجود آمد و اين پديده در واقع بايد گفت بر خلاف آن فلسفهاى بود كه گفته مىشد . قبلًا رقابت يك خصلت ذاتى سرمايه دارى شمرده مىشد ولى بعد معلوم شد كه قضيه اينجور هم نيست ، اين سرمايه دارها اگرچه گرگهايى هستند كه دارند گوسفندها را مىبرند ، به موقعش هم مىتوانند حساب كار خودشان را بكنند يعنى وقتى كه مىبينند رقابت به ضرر همهشان است مىآيند با همديگر سازش مىكنند و رقابت تبديل به همكارى مىشود ، به اين نحو كه با خود مىگويند حالا ما چرا اين كار را بكنيم ، چرا بياييم با همديگر رقابت كنيم و قيمتهايمان را پايين بياوريم كه هم پدر من دربيايد هم پدر تو ؛ اصلًا با همديگر مىسازيم ، يك شركتهايى داير مىكنيم و يك توافقهايى مىكنيم كه قيمت را تثبيت كنيم كه از يك حد معين كمتر نفروشيم . قهراً از اينجا آن چيزى در دنيا به وجود آمد كه آن را « كارتل » ناميدند . كارتلها عبارت است از مؤسسات يا شركتهاى بزرگ توليدكنندهء كالا ( حالا اسمش را شركت بخواهند بگذارند يا چيز ديگرى ) كه در عين حال كه هركدام براى خودشان شركتهاى مستقلى هستند و سود و زيانشان به خودشان تعلق دارد ولى مجبورند كه در محدودهء يك قرارداد عمل كنند . آن محدودهء قرارداد يكى اين است كه از نظر قيمت با يكديگر رقابت نكنند يعنى قيمت گذارى را با توافق همديگر انجام دهند . مثلًا سال به سال بنشينند بگويند اين كالا را - كه فرض كنيد پارچه است - به چه قيمتى بفروشيم ، و خودشان تعيين قيمت كنند و از آن كمتر نفروشند كه سبب شكست ديگران بشود . ممكن است اعضاى يك كارتل فقط در همين حد توافق كرده باشند ، و ممكن است يك مقدار بيشتر به توافق برسند ، ميزان توليد را هم محدود كنند براى اينكه اگر ميزان توليد محدود نباشد بسا هست كه يك شركت نتواند به آن پيمان خودش وفادار بماند . وقتى كه قيمتها در يك حد معين است و اين شركت زياد توليد كرده ، مجبور خواهد شد كه مخفيانه و محرمانه برود به قيمت